İnsanlık tarihinin birbirinden önemli dönüşümlerinden birisi artık sanayi toplumundan bilgi çağına geçiş olmaktadır. Bilgi çağının en belirgin özellikleri arasında, bilim ve hızlı teknolojik gelişmeler sayılabilir. Artan nüfus, hızlı sektörel gelişmelere ayak uydurabilmek, gereksinimleri karşılayıp zamanında cevap verebilmek, büyük iş kitleleriyle kısa zamanda kesintisiz iletişim kurma gereğini doğurmaktadır. Çağdaş ve gelişmiş toplumların düzeyleri, ürettikleri bilim ve teknolojiyle ölçülmektedir. Bu da ancak hızlı ve zamanında gerçekleştirilen eğitim ile sağlanmaktadır.

Dünyada, yeni iletişim teknolojilerinin varlığı ile geleceğin eğitim yöntemi diyeceğimiz her alanda uygulanmaya başlayıp, ihtiyaçlara cevap verebilecek "sanal eğitim" uygulamaları başlatılmıştır. Sanal eğitim gözle görülebilen her türlü iç ve dış mekanın, sistemlerin, etkinliklerin bilgisayar ve internet ortamında etkileşimli olarak aşağı, yukarı, sağa sola ve öne arkaya olmak üzere 360 derecelik 3 boyutlu bir açı ile izlenmesini sağlayan bir uygulamadır. Böylece kendinizi izlediğiniz görüntünün tam ortasında ve o anı yaşıyormuş gibi hissedebilirsiniz.

Sanal eğitim aynı zamanda bireylerde öğrenmeyi kolaylaştırabilecek unsurları da kapsamaktadır. Öğrenme üçgeninde de görüldüğü gibi görsel, uygulama, sesli kayıt, dinleme, müzikle öğretme yöntemleri sanal eğitim içeriğinde yer almakta ve öğrenmedeki yüzdelik başarıyı artırmaktadır.

Öğrenme Üçgeni

Eğitimde meydana gelen gelişmeler ile birlikte sanal eğitim portalları inşaat, mimari, dekorasyon, makina, imalat, havacılık, teknik servis, tıp gibi bir çok sektörde hizmet vermeye başlamıştır. Bu sektörlerden bir tanesi de şüphesiz hızla gelişme gösteren üretim sektörüdür. Üretim sektöründeki hızlı gelişmeler beraberinde bir çok teknolojik yeniliği ve en önemlisi etkili iletişimi mecbur hale getirmiştir. İşletmelerin, bu yeni teknolojiye uyum sağlamaları ve yapacakları işleri en kısa sürede ve eksiksiz bir şekilde yerine getirebilmeleri için bu yeni teknolojilerin nasıl kullanılacağına dair eğitim ihtiyacı doğmaktadır. Bu ihtiyaç geleneksel yöntemlerle karşılanabileceği gibi, şu an mevcut olan bilgisayar teknolojisini de kullanarak karşılanabilir.

Sanal eğitimin uygulamaya hızlı bir şekilde girmesi ile sanal eğitim portallarının hazırlanması için gerekli yazılımlar geliştirilmeye başlanmıştır. Sanal eğitim yazılımlarından bir tanesi Parallel Graphics firmasının geliştirip, çalışmalarını yaptığı "Cortona" yazılımıdır.

Cortona programı interaktif çalışma ortamı sağlayan, editörü tarafından prosedürleri ve senaryoları kolayca hazırlanan ve yayınlandıktan sonra kolay bir şekilde kullanıcı hizmetine sunulan, ses ile desteklenebilen görselliği oldukça zengin bir programdır. Programla sanal dünyanın programlama dili olan VRML (Virtual Reality Modeling Language) formatındaki veriler kullanılarak çok küçük data boyutlarıyla çok büyük işler yapılabilmektedir.

Hazırlanan teknik eğitimler, programın kullanışlı arayüzü ile üç aşamalı çalışma şeklinde kullanıcının hizmetine sunulmaktadır. Bu aşamalar sırasıyla Demo (Gösteri), Study (Uygulama) ve Exam (Sınav) aşamalarıdır.

İlk aşama olan demo (gösteri) aşaması, eğitim aşamalarını sırası ile gösterir ve eğitimin öncelikli olarak anlaşılması amacını taşır.

Temelde izleyicinin çalışma ekranı iki ana bölümden oluşmaktadır. Bu bölümlerden bir tanesi görsel ekran olarak adlandırılan, hazırlanan eğitim simülasyonunun izlendiği ve verilmesi gereken çok önemli mesajların alındığı bölümdür. İkinci bölüm ise eğitimin izlenmesi sırasında eğitimciye sözel olarak verilmesi gereken birtakım talimatların, iş aşamalarının, mesajların, parça listelerinin , dokümanların verildiği mesaj ve talimatlar ekranıdır.

İzleyici Ekranının Genel Görüntüsü

Eğitim seçimi yapıldıktan sonra demo aşamasında, görsel ekranda eğitim adım adım izlenir.
Örneğin bir sistemin montaj eğitiminde; parçaların (montaj regalinden alınıp) montaj masasına konulması, parçanın yerine takılması, montajı yapılırken kullanılacak el aletinin seçilmesi, el aletinin kullanılması, parçaların yağlanması, vidaların takılması, sökülmesi gibi yapılması gereken tüm montaj veya demontaj adımları hareketli, göze hitap eden, renklendirilmiş ortamda izlenir. Eğitim adımlarının hızı kullanıcı tarafından ayarlanabilir. İzleme aşamasında eğitimi alan kişiye, dikkat etmesi özellikle öğrenmesi istenilen noktalar renkli, puntolu yazılarla mesaj olarak gösterilip okunması sağlanır. Yine ilave mesaj diyalog kutuları ile eğitimi alan kişinin dikkati önemli noktalarda çekilebilir. Bunun yanında her adım için eğitimi alan kişiye verilmesi gereken talimatlar,teknik bilgiler,ortam bilgileri, makina teçhizat bilgisi, kullanılacak alet bilgisi, prosedürler, ek bilgiler vb. mesaj ve talimatlar ekranında yazılı olarak verilir.

İstenildiği takdirde yapılan çalışma hakkında ileri seviyede hazırlanmış kullanıcının ulaşması gereken ve arşivlemede kolaylık sağlayacak şekilde doküman ve video ilavesi yapılabilir. Örneğin, sistemin komple resmi, bir parçanın teknik resmi, imalat bilgileri, üretim yöntemleri vb. bilgiler kullanıcıya eğitim aşamasında eş zamanlı olarak teknik bilgilendirme ve arşive ulaşma imkanı sağlamakta, yine ilave edilen gerçek videolarla da çalışmayı gerçek ortamda görme imkanı yaratmaktadır.

Eğitim çalışması devam ederken istenilen adımda durdurabilir ve istenilen adıma tekrar dönerek ya da hızlıca adım atlanarak çalışmaya devam edilebilir. Eğitimin demo aşaması bittiğinde program diğer aşamalara yönlendirmeyi yapar. Ancak istenildiği takdirde bu aşamayı tekrarlama imkanı vardır. Demo aşamasını tamamlayan kişi öğrenmeye hazır hale gelir.

Eğitimin ikinci aşaması olan study (uygulama) aşamasında eğitim adım adım eğitimi alan kişiye sunulur. Study aşamasında eğitimi alan kişi eğitim uygulamasına hakim olabilmektedir. Böylece bir önceki demo aşamasında aldığı bilgilerini artık tamamen pekiştirir ve study aşaması sonunda öğrenme gerçekleşir.

Program uygulama aşamasında adım adım ilerleme imkanını sunarken yine aynı zamanda kullanıcılara kesintisiz izleme imkanı sağlamaktadır. İzleyici istediği adımda eğitimi durdurabilir ve adımlar arasında geçiş yapabilir, önceki adımlara geçebilir ya da adım atlayabilir. Demo aşamasında olduğu gibi uygulama aşamasında da gerekli talimatlar,teknik bilgiler,ortam bilgileri, makina teçhizat bilgisi, kullanılacak alet bilgisi, prosedürler, ek bilgiler vb. mesaj ve talimatlar ekranında yazılı olarak verilir. Eklenen detaylı teknik dokümanlara ve videolara ulaşılabilir.
Uygulama aşaması özellikle sistemin ve sistemi oluşturan parçaların daha yakından tanınmasına olanak sağlamaktadır. İzleyici kullanılan parçaları, gerek görsel ekrandan, gerekse parça listesinden seçip, bölgesel gösterim yaptırabilir ve daha iyi tanıyabilir. Sistemin bütününden ve alt parçalarından oluşan parça listelerini görebilir, parça listesinde sistemi oluşturan parçaların numaraları, adetleri, malzeme bilgileri, boyutları, ağırlıkları gibi istenilen tanımlamalar yapılabilir ve bu tanımlamalara ulaşılabilir.

En son aşama ise Exam (Sınav) aşamasıdır. Bu aşamanın amacı buraya kadar öğrenilen bilgilerin tekrar edilip sorgulanması ve aşama sonunda sağlanacak geri bildirim ile nerelerin eksik kaldığı, nerelere ağırlık verilmesi gerektiği veya nerelerde ve nasıl başarıya ulaşılabildiğini tespit edip eğitimi iyileştirme yoluna gitmektir.
Sınav aşamasında eğitimin her adımı tek tek kullanıcının önüne getirilir, işlem basamakları sırasıyla ve tamamen kullanıcının müdahalesi ile tekrarlanır. Kullanıcı gösteri ve uygulama aşamalarında öğrendiklerini sınav aşamasında uygulamaya koyar. Burada adım adım sıradaki parça, el aleti veya işlem seçilerek bir sonraki adıma geçiş sağlanır. Örneğin, montajın ilk adımı olan kama seçilir, kamayı çakmak için el aleti seçilir seçim işleminden sonra animasyon izlenir, bir sonraki adım olan dişli çarkın seçimi yapılır.

Sınav aşamasında istenildiği takdirde her adım için veya önemli görülen adımlar için üzerinde durulması gereken konular ve teknik bilgiler hakkında akılda kalmayı sağlayıcı sorular sorulur.

Sınav aşamasının bitmesi ile kullanıcının yapmış olduğu sınav uygulaması ve sorulara cevapları değerlendirilerek eğitimin başarısı hakkında bir değerlendirme yapılır. Eğitim sonuçlarının iyi olması neticesinde eğitimi alan kişi eğitimde öğrenmiş olduğu uygulamayı yapmaya hazır hale gelmiştir. Eğitim sonuçlarının iyi olmaması sonucunda geri besleme (feed back) çalışması yapılarak, uygulamanın yeniden değerlendirilip, iyileştirilmesi yoluna gidilir.

Cortona programı ile simüle edilmiş eğitime ilave olarak resimlendirilmiş parça katalogları, bakım-geliştirme prosedürleri, tamir-bakım verilerinin, raporlarının bulunduğu detaylı bir eğitim hazırlanır. Detaylı olarak hazırlanan ve yayınlanan eğitimler aynı zamanda bir işletmenin bütün birimlerinin aynı zamanda değişik amaçlar için kullanılmasına da olanak sağlar.

Örneğin imalat biriminin montaj hattında çalışanlar eğitimin temel simülasyon bölümünü, parça tedariki yapan ambar birimi eğitim uygulamasının resimlendirilmiş parça kataloğu bölümünü, kalite kontrol bakım, geliştirme prosedürleri bölümünü, teknik servis birimleri tamir-bakım veritabanı kısmını kullanabilmektedir.
Tüm bu uygulamalar aynı görsel ve bilgi veritabanı üzerinden çalıştığı için temelde yapılan revizyon ve eklemeler tüm ilgili birimlere anında senkronize olacak şekilde ulaşmakta ve departmanlar arası kopukluk veya farklı bilgiler üzerinde çalışma gibi problemler önlenmektedir.

Bütün bunlara ek olarak programın kullanımı kolay ve oldukça anlaşılır bir kaç arayüzü vardır. Ayrıca program arayüzleri kullanıcıların istekleri doğrultusunda , kullanımda kolaylık sağlamak amacıyla özelleştirilebilmekte ve eğitimler özel olarak hazırlanmış arayüzde gerçekleşmektedir. Yine kullanıcı ortamlarına bağlı olarak sanayi tipi "Touch Screen" ekranlarla çalışma yapılacak şekilde arayüzler geliştirilmektedir. Böylece program kullanım bakımından her ortama kolayca adapte edilebilmektedir.

Yine Cortona programının en gelişmiş özelliklerinden bir tanesi Html destekli çalışma yapılabilmesidir. Hazırlanan eğitimler, Html desteği ile merkezi bir veri tabanından bütün dünyada yayınlanabilmektedir. Bu sayede örneğin büyük bir OEM'in kendi ürünleri ile ilgili oluşturduğu merkezi sanal eğitim, katalog, dokümantasyon vb. ortamını online olarak tüm yan sanayi, bayi, uygulama alanları (fabrika, test merkezleri vb.) ile paylaşması ve buradaki çalışanları sınavlarla yönlendirmesi mümkün olabilmektedir.

Sanal teknik eğitimin katılımcılar için etkilerini özetlersek,

• Hazırlanan ortam katılımcıları içine alır,
• Katılımcı orada bulunduğunu hisseder,
• Katılımcı çevre ile etkileşime girer,
• Katılımcı ortamı incelemek ve ortam içindeki etkinlikte bulunmakta özgürdür,
• Birden fazla kullanıcı, eşzamanlı olarak, aynı ortam içerisinde etkileşime girebilir.

İrtibat:

Ayşe Kayhan
Sanal Eğitim ve CATIA Sorumlusu

ArGe Mühendislik Ltd. Şti.
Tel: (216) 557 83 83
Burhaniye Mah. Taşocakları Sok. No:1
Beylerbeyi Üsküdar İstanbul
www.argemuhendislik.com.tr